لومړۍ برخه - Sultansei

Direkt zum Seiteninhalt

Hauptmenü:

Publication لیکنی > داتوم انرژي بنسټيز فرمول


درڼاانرژي په هکله دقرآن شريف مبارک آيت
( سورت النور پنځه ديرشم آيت )





داتوم انرژي بنسټيز فرمول
(لومړۍ برخه)

:ليکوونکۍ
 پخوانۍ مسئول مشر  دهستې فزيک پوه (AAEC) دافغانستان داتوم انرژي سازمان
(پوهنوال ډاکترنظر محمد سلطانزی ځدراڼ (جرمني


   (Albert Einstein) په 1905م کال کې يوه جرمني فزيک پوه البرت اينشټاين
ديوه  نامتو فرمول مخ وينه وکړه چې نن ورځ دغه نړيوال فرمول د کتلې او انرژي معادل فرمول په نامه سره ياديږي او داتوم بم ، هایدروجن بم ، هستوي بټۍ ، لمر، ستورواو په کيهان کی دانرژي د منځ ته راتلو بنسټ جوړوي. ددې فرمول سرليک دلومړي ځل 
لپاره په  لا ندۍ ډول پیل شو
کله چې البرت اينشټاين د خاصې نسبي تيوري په هکله درياضي يوه معادله حل کوله نودخدای په امر سره يوه نا څاپه دشمېرنې په پایله کې يونوئ فرمول او يا په بل عبارت يوه معادله را پيداشوه چې نوموړي فزيک پوه په لومړي وخت کې ورباندې د نصيب فرمول  نوم   کيښود او هيڅ ارزښت يې هم ورنکړ. دغه فرمول په ډاګه کوي چې د هريوه جسم دکتلې اوانرژي تر منځ لاندنۍ اړېکي موجودې دي

E = C² m

   E تورۍ ديوه شي نسبي کتله او m تورۍ د نور سرعت، د  C په نوموړې معادله کې د   
د نوموړې کتلې ټوله انرژي معنې ورکوي  دا په دې مانا چې که د یوه شي کتله د نور سر عت په مربع سره ضرب کړو نوپه دغه کتله کې خوندي او کنګل شوې انرژي لا س ته راځي 
نوموړې معادله داسې پايله لري چې ګڼه کتله دانرژي سره معا دل ده.که څه هم نوموړي فرمول ته البرت اينشټاين دنصيب فرمول نوم ورکړۍ وو خو په هغه وخت کې عام ولس ورته د جادوګری فرمول او ساينس پوهانو له خوا د ټولې نړی فرمول ، دانرژي او کتلې د اړيکې فرمول او ددوهم نړيوال جګړې څخه وروسته هغه فرمول چې ټوله نړی يې ولړزوله نامتوشو. نوموړی فرمول په ډاګه کوي چې کتله يو ډول کنګل شوی انرژي ده او انرژي اوکتله د هرې مادې دوه غبرګونی اويوه بل ته ورته خوا ص دي. دا په دې ماناچې انرژي په کتله اوبرعکس کتله په انژي بدليدای شي. د بيلګي په ډول غواړو چی دهغې انرژي کچه وټاکو چې د یو کیلوګرام اوبو یا یو کيلو ګرام ډبرې او يا يو کيلو ګرام خاورې څخه لا س ته راځي په دې شر ط چې دنوموړو شيانو ټول اتومونه يانې سل په سلو کې د پاس فرمول له مخې په انرژي واړول شي. ددی مقصد لپاره د اينشټا ين دفرمول سره سم دنورسرعت يعنې درې سوه زره کیلو متره په يوه ثا نيه کې مربع کوواوبيا يې د يو کيلوګرام سره ضرب کوو او په پايله کې پنځه ويشت مليارده کيلوواټ ساعت انرژي لا س ته راځي چې په لاندې ډول يې ليکو




دا په دې مانا چې ديوه کيلوګرام کتلې انرژي د سويز هيواد ديوه کال خرڅ یانې مصرف لپار ه بس ده . او يا په بل عبارت هغه هستوي انرژي چې ديوه کيلو ګرام کتلې څخه لا س ته راځي بس ده چې پنځه اویا کاله د نړی تر ټولو يوې غټې جنګي بيړی ته شپه اوورځ حرکت ورکړي . کله چې ديوکيلوګرام هستوي انرژي ديوکيلو ګرام کیمياوي انرژي سره وتلو(مقايسه ) نو دیو کيلو ګرام څخه پنځه ويشت مليارده کيلو واټ ساعت حرارتي (تودوخي) انرژي او ديوکيلو ګرام ډبرو سکرو څخه يوازې لږڅه اته کيلو واټ ساعت حرارتي انر ژی لاس ته راځي. نوموړی فرمول په ډاګه کوي کوي چې انرژی او کتله ديوه او بل سره معادل دي دانو داسې معنی ورکوي چې ديوه جسم کتله بل هيڅ شئ نه ده بلکه دانرژي يوبل شکل دی په همد ې اساس او س کولاې شوچې د هر شي وزن لکه دسړي وزن، د کچالوو، د غوشې ، داوړو اوداسې نوروشيانو وزن د کيلو ګرام په ځای د انرژي په واحد یعنې الکترون ولټ سره وښيو (یو الکترون ولټ هغه انرژي ده چې يو الکترون يې دیوه ولټ په ګړندي کولوسره لاس ته راوړي). د بيلګي په ډول يو سړی چې د بدن وزن يی اتيا کيلوګرام وي لږ څه لس په طاقت د يو ديرش ميګا الکترون ولټ   
(1031MeV)
کنګل شوې انرژي لري. په اخير کې داسې ډول پريکړه کولاې شو چې په طبيعت کې ماده په وړانګو اوبرعکس وړانګې په ماده اړول کيږي. دبيلګي په ډول دوړانګوهغه انرژي چې دبريښنا يوبليدونکی سل واټه ګروپ يې د يوه ساعت په موده کې خپروي    دلس په طاقت د منفي دولس کيلوګرام
10-12 kg
 .سره معادل ده  

نسبي کتل  (Relativistic mass = M/m )   

   v دسکون حالت څخه په ځوځيدو پيل وکړي نو دهغې د سرعت  m داينشټاين د تیوري په اساس که چيرته یوه کتله 
  ۱ سره سم يې دکتلې وزن غټيږي. په



 
 
Zurück zum Seiteninhalt | Zurück zum Hauptmenü